Google Android soruşturması Türkiye’de dijital rekabet politikalarının seyrini değiştirebilecek yeni bir aşamaya girdi. Rekabet Kurumu, Android işletim sistemi üzerinden yürütülen ticari uygulamaların 2018 yılında verilen kararlarla uyumlu olup olmadığını mercek altına aldı. Soruşturmanın odağında ise bu kez sözleşme metinlerinden çok, mali teşvik mekanizmalarının rekabet üzerindeki etkisi bulunuyor.
2018 Android Kararının Gölgesinde Yeni İnceleme
Rekabet Kurulu, 2018 yılında verdiği kararda Google’ın lisanslanabilir mobil işletim sistemleri pazarında hâkim durumda olduğuna hükmetmişti. Kararda, şirketin cihaz üreticileriyle yaptığı sözleşmeler aracılığıyla kendi arama motorunu varsayılan olarak atadığı, ana ekranda konumlandırdığı ve gelir paylaşımı modelleriyle rakip hizmetleri dışlayıcı etki yarattığı tespit edilmişti.
Yeni süreçte Kurum’un temel sorusu şu: Önceki kararda getirilen yükümlülükler fiilen uygulanıyor mu? Sözleşme metinleri değişmiş olsa dahi, pazardaki sonuçlar rekabeti sınırlamaya devam ediyor mu?
Mali Teşvikler Rekabeti Dolaylı Yoldan Sınırlar mı?
Mevcut soruşturmanın merkezinde, açık zorunluluk hükümleri yerine mali teşvikler yoluyla benzer sonuçlara ulaşılıp ulaşılmadığı yer alıyor. İddialara göre Google, cihaz üreticileriyle imzaladığı Google Arama Parçacığı Yerleştirme Sözleşmesi (GSPA) ve Türkiye’ye özgü gelir paylaşımı düzenlemeleri kapsamında üreticileri Google arama hizmetini ana ekrana yerleştirmeye ve varsayılan arama motoru olarak atamaya yönlendiriyor.
Burada hukuki değerlendirme, sözleşmelerin “isteğe bağlı” görünmesinden ziyade fiili piyasa etkisine dayanıyor. Android işletim sistemini lisanslayan üreticilerin tamamına yakınının bu sözleşmelere taraf olması ve alternatif arama parçacıklarının ana ekranda yer bulamaması, Rekabet Kurumu açısından yönlendirici etki şüphesini güçlendiriyor.
Dijital Piyasalarda Yeni Dönem
Google Android soruşturması, yalnızca bir şirketin uygulamalarına ilişkin teknik bir inceleme değil; Türkiye’de dijital platformların regülasyonuna yönelik yaklaşımın da göstergesi niteliğinde. Dünya genelinde Avrupa Birliği’nin Dijital Pazarlar Yasası (DMA) ve ABD’de yürütülen büyük teknoloji davaları, hâkim platformlara yönelik daha sonuç odaklı bir denetim anlayışını beraberinde getiriyor.
Türkiye’de de Rekabet Kurumu’nun son yıllarda dijital pazarlara yönelik soruşturma ve kararlarında benzer bir yaklaşım dikkat çekiyor: Şekilsel uyum değil, fiili rekabet koşulları esas alınıyor.
Olası Sonuçlar Ne Olabilir?
Yürütülen inceleme sonucunda Rekabet Kurulu’nun, mali teşvik mekanizmalarının rekabeti sınırlayıcı etki yarattığı kanaatine varması halinde idari para cezasının yanı sıra ek davranışsal veya yapısal yükümlülükler getirmesi mümkün. Bu durum, Android ekosisteminde faaliyet gösteren cihaz üreticileri ve alternatif arama motoru sağlayıcıları açısından da yeni bir denge yaratabilir.
Soruşturma süreci, Türkiye’de dijital rekabet hukukunun geldiği noktayı göstermesi bakımından kritik önem taşıyor. Google Android soruşturması, yalnızca geçmiş kararların uygulanıp uygulanmadığını değil, dijital pazarlarda hâkimiyetin hangi araçlarla sürdürüldüğünü de test edecek.
